Turkuaz Kart Nedir, Kimler Başvurabilir ve Ne Sağlar?

Turkuaz kart, Türkiye’nin nitelikli yabancılara sunduğu en kapsamlı çalışma statüsüdür. Turkuaz Kart Yönetmeliği’ndeki tanıma göre Turkuaz Kart, yabancıya Türkiye’de süresiz çalışma ve ikamet hakkı, eşine ve çocuklarına ise ikamet hakkı veren belgedir. Kartı kimin alacağına eğitim, mesleki deneyim, bilime katkı ya da yatırımın ekonomiye etkisi bakılarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı karar verir. Kart ilk üç yıl boyunca “geçiş süresi” kaydıyla izlenir, bu süre olumlu tamamlanırsa süresiz hâle gelir.

Bu yazıda kartı yatırımcı ve şirket yöneticisi gözüyle ele alıyoruz: hangi beş grup başvurabilir, başvuru hangi kanaldan yapılır, puanlama nasıl işler, geçiş süresinde neler istenir ve kart hangi durumlarda iptal edilir. Klasik çalışma izni süreci ise ayrı rehberlerimizin konusu.

Turkuaz kart nedir ve hangi mevzuata dayanır?

Turkuaz kart, süreli çalışma izninin aksine belirli bir işverene ya da süreye bağlı olmayan, nitelik esaslı bir statüdür. Kanuni dayanağı 6735 sayılı Kanun’un 11. maddesidir; uygulama ayrıntıları ise 14 Mart 2017 tarihli ve 30007 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Turkuaz Kart Yönetmeliği’nde yer alır. Başvuruları Bakanlığın Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü değerlendirir.

Kanun, kartı “nitelikli yabancı” kavramıyla birlikte düşünür. 11. maddenin beşinci fıkrasına göre akademik alanda uluslararası kabul görmüş çalışması olanlar, stratejik bir bilim, sanayi veya teknoloji alanında öne çıkanlar ile ihracat, istihdam ya da yatırım kapasitesiyle ulusal ekonomiye önemli katkı sağlayan veya sağlaması öngörülenler nitelikli yabancı sayılır. Geçici koruma sağlanan yabancılara bu madde uygulanmaz.

Kısacası kart, “Türkiye’de çalışmak istiyorum” diyen herkese açık bir izin değildir. Bakanlığın uluslararası işgücü politikasına göre ülkeye kazandırılmak istenen profiller için tasarlanmış seçici bir yoldur.

Turkuaz kart şartları: kart kimlere verilebilir?

Turkuaz kart şartları tek bir eşikten oluşmaz; Yönetmeliğin 5. maddesi kartın verilebileceği beş yabancı grubunu sayar ve her grup kendi ölçütleriyle değerlendirilir. Başlığımızdaki “5 şart” bu beş profile karşılık gelir:

• Yüksek nitelikli işgücü: eğitim düzeyi, ücreti, mesleki bilgisi, deneyimi ve bilim ile teknolojiye katkısı öne çıkan yabancı.
• Yüksek nitelikli yatırımcı: yatırım veya ihracat düzeyi, sağlayacağı istihdamın büyüklüğü ve bilimsel ile teknolojik gelişmeye katkısı yüksek olan yabancı.
• Bilim insanı veya araştırmacı: bilim, sanayi ve teknoloji alanlarında ülke menfaati açısından stratejik kabul edilen çalışmalar yürüten kişi.
• Kültür, sanat veya sporda uluslararası düzeyde başarılı olan yabancı.
• Türkiye’nin veya Türk kültürünün uluslararası tanınırlığına katkı sağlayan, milli menfaatlere ilişkin uluslararası faaliyet yürüten kişi.

Her grup için sisteme yüklenecek belgeler de farklıdır. Yönetmeliğin 8. maddesi ortak belgeleri (başvuru dilekçesi, pasaport sureti, varsa uygunluk belgesi) ve gruba özgü belgeleri şöyle sıralar:

Genel Müdürlük, her grup için gerekli belgeleri belirlemeye ve değiştirmeye yetkilidir; güncel liste Bakanlığın internet sayfasında yayımlanır. Bu yüzden dosyayı hazırlamaya başlamadan önce yayımlanmış son listeyi kontrol etmek gerekir.

Nitelikli yatırımcı nasıl değerlendirilir?

Nitelikli yatırımcı başvurusunda belgelendirilen ya da taahhüt edilen yatırım, ihracat ve istihdam düzeyi puanlamanın merkezindedir. Yönetmelik yatırımın yapılacağı sektörü, bölgeyi ve işin niteliğini, ayrıca Türkiye’de sahip olunan taşınır ve taşınmazlar ile fikri ve sınai mülkiyet haklarını da ölçüt sayar.

Bu ölçütlerin parasal eşikleri Yönetmelikte yazılı değildir. Genel Müdürlük puanlama sistemini değiştirebilir, bölge, il, sektör ya da meslek bazında farklı puanlama belirleyebilir ve bunları altı aylık dönemler hâlinde yayımlar. Dolayısıyla “şu tutarda yatırım yapan kartı alır” gibi sabit bir rakam vermek doğru olmaz; başvuru dönemindeki puanlamaya bakmak gerekir.

Kurgusal bir örnekle düşünelim: Türkiye’de bir üretim tesisi kurmayı planlayan ve şirketini yeni tescil ettiren bir yatırımcı, teşvik belgesindeki yatırım tutarını ve istihdam taahhüdünü başvurusunda belgeleyebilir. Puanı belirleyecek olan, bu taahhütlerin ne kadar somut ve belgeli olduğudur. Yatırım planının genel çerçevesini yabancı yatırımcı yol haritamızda anlattık.

Turkuaz kart başvurusu nasıl yapılır?

Turkuaz kart başvurusu Türkiye’den doğrudan Bakanlığın elektronik sistemi üzerinden, yurt dışından ise yabancının vatandaşı olduğu ya da yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türk büyükelçiliği veya başkonsolosluğu aracılığıyla yapılır. Yurt dışındaki başvurunun belgeleri temsilcilik tarafından elektronik ortamda Bakanlığa iletilir. Başvuru, istenen bilgi ve belgeler sisteme girildiğinde tamamlanmış sayılır.

Klasik çalışma izninden önemli bir farkı var: Türkiye’de yasal olarak bulunan yabancı, yabancı kimlik numarasıyla başvuruyu kendisi yapabilir ve Yönetmeliğe göre bu başvuruda geçerli ikamet izni şartı aranmaz. Başvuru, yabancı adına Bakanlıkça yetkilendirilmiş aracı kurum tarafından da yapılabilir. İşverene bağlı bir izin olmadığı için başvurunun öznesi yabancının kendisidir.

Süreci adım adım şöyle özetleyebiliriz:

• Başvuru grubunu belirleyin ve Genel Müdürlüğün o grup için yayımladığı güncel belge listesini indirin.
• Yurt dışından alınan diploma, sicil ve yatırım belgelerinin tercümesini ve gerekiyorsa apostil işlemini tamamlayın.
• Varsa ilgili kamu kurumundan uygunluk belgesi alın (yatırımcı, bilim insanı ve kültür, sanat, spor grupları için puana eklenebilir).
• Eş ve çocuklar için ikamet izni başvurusunu Turkuaz Kart başvurusuyla aynı anda yapın; yurt dışı başvurularda bu bilgiler eksikse Türkiye’ye girişten itibaren en geç 90 gün içinde ve vize süresini aşmadan tamamlanabilir.
• Bakanlık gerekli gördüğünde ilgili kurumlardan görüş alır; kurumlar görüşünü 15 gün içinde bildirir ve gerekirse 15 günü geçmeyen ek süre isteyebilir.

Eşin başvurusunda evlilik bağını, çocuklar için de velayet ilişkisini ve bakmakla yükümlülüğü gösteren belgeler eklenir. Sahada sık gördüğümüz eksik, aile belgelerinin tercüme ve onay işlemlerinin ana başvurudan sonraya bırakılmasıdır.

Puanlama sistemi ve ret nedenleri

Bakanlık başvuruları, uluslararası işgücü politikası doğrultusunda belirlenen kıstaslara göre oluşturulan bir puanlama sistemiyle değerlendirir; yeterli puanı alan başvuru olumlu sonuçlanır. Uygunluk belgesi puanı artırabilir, ancak Yönetmelik bu belgenin kartın verileceğine dair kazanılmış hak doğurmadığını açıkça belirtir. Lisansın son yılındaki veya lisansüstü eğitimdeki üstün başarılı öğrencilerin başvurusunda okulun ve öğretim üyelerinin görüşü de alınabilir.

Yönetmeliğin 12. maddesi ret nedenlerini sayar. Bunlar arasında değerlendirme kıstaslarını karşılamamak, uluslararası işgücü politikasına uygun olmamak, sahte veya yanıltıcı belge sunmak, diğer kanunlarla Türk vatandaşlarına ayrılmış iş ve meslekler için başvurmak ile kamu düzeni ve güvenliği açısından sakınca bulunması yer alır. Süresinde yapılmayan ya da eksikleri tamamlanmayan başvurular da reddedilir.

Bakanlık, kart başvurularını belirli bir süre için sektör, meslek, işkolu veya coğrafi alan bazında sınırlandırabilir ya da durdurabilir. Bu yetki, kartın bir hak değil, politika aracı olduğunu hatırlatır.

Süresiz çalışma izni ile Turkuaz Kart arasındaki fark

Süresiz çalışma izni ve Turkuaz Kart benzer haklar tanır, ancak oraya giden yol farklıdır. 6735 sayılı Kanun’un 10. maddesine göre süresiz çalışma iznine uzun dönem ikamet izni olan ya da en az sekiz yıl kanuni çalışma izni bulunan yabancılar başvurabilir. Turkuaz Kart ise süre beklemeden, kişinin niteliği ve yatırımı üzerinden verilir; Kanun, kart sahibine süresiz çalışma izninin sağladığı hakları tanır.

Harç tutarları, Bakanlığın 2026 yılı için yayımladığı harç ve değerli kâğıt bedeli listesine dayanır. Turkuaz Kart ve yakını kartı ise Yönetmelik gereği değerli kâğıt olarak düzenlenir; kart bedelinin güncel tutarını ödeme aşamasında kontrol etmenizi öneririz. Süreli izin sürecinin ayrıntısını merak ediyorsanız çalışma izni nasıl alınır rehberimize bakabilirsiniz.

Turkuaz Kart ne sağlar, sahibine hangi hakları tanır?

Turkuaz Kart sahibi, süresiz çalışma izninin sağladığı haklardan yararlanır ve kartın geçerlilik süresi boyunca ayrı bir ikamet izni almasına gerek kalmaz. Yönetmeliğin 19. maddesine göre kart sahibinin ikamet, seyahat, çalışma, yatırım, ticari faaliyet, miras ile taşınır ve taşınmaz edinimi gibi işlemleri, Türk vatandaşlarına uygulanan mevzuata göre yürütülür. Özel kanunlarda Türk vatandaşı olma şartı aranan haklar ise bu kapsamın dışında kalır.

Kartın getirdiği başlıca sonuçlar şunlardır:

• Kart sahibi Türkiye’de askerlik yükümlülüğünden muaftır, buna karşılık seçme, seçilme ve kamu görevine girme hakları yoktur.
• Eş ile ergin olmayan veya bağımlı çocuklara düzenlenen yakını kartı, Turkuaz Kart geçerli olduğu sürece ikamet izni yerine geçer.
• Çalışma izni ve ikamet izni harcı alınmaz; bu muafiyet yakınının ikamet izni harcını da kapsar.
• Sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış haklar saklıdır ve kullanımında ilgili mevzuat uygulanır.

Kart sahibi ve yakını, geçiş süresi kaydı kaldırıldıktan sonra, milli güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel bulunmaması şartıyla Bakanlığın teklifi üzerine 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 12. maddesi kapsamında vatandaşlık kazanabilir. Bu bir başvuru hakkı değil, istisnai bir yoldur; vatandaşlığın diğer seçenekleri ayrı bir konudur.

Geçiş süresi: ilk üç yıl nasıl geçer?

Geçiş süresi, kartın ilk üç yılında Bakanlığın kart sahibinin faaliyetlerini ve taahhütlerini izlediği dönemdir. Bu dönemde Genel Müdürlük her kart sahibi için bir uzman görevlendirir ve uzman on iki aylık dönemler hâlinde izleme raporu hazırlar. Bakanlık bu süre içinde işverenden veya yabancıdan bilgi ve belge isteyebilir.

Yükümlülükler kısa sürelere bağlıdır. Yabancı, izleme raporu için istenen bilgi ve belgeleri 15 gün içinde vermek zorundadır. Raporda eksiklik tespit edilirse bu eksikleri gidermek için üç ay süre tanınır; giderilmezse geçiş süresi sonlandırılarak kartın iptaline karar verilebilir. Raporlar yetkili aracı kurum tarafından da hazırlanabilir; bu durumda kurum raporu her on iki aylık dönemin bitiminden sonraki 15 gün içinde sunar.

Süresiz karta geçişin takvimi şöyle işler:

• Geçiş süresi kaydının kaldırılması talebi, sürenin dolmasına 180 gün kala yapılabilir hâle gelir.
• Talep her durumda geçiş süresi dolmadan yapılmalıdır; süresinde yapılmazsa kart geçersiz hâle gelir ve geç yapılan talep reddedilir.
• Uzmanın nihai raporu talepten itibaren 30 gün içinde olumlu olursa kayıt kaldırılır ve kart süresiz hâle gelir.
• Nihai rapor olumsuzsa Genel Müdürlük geçiş süresini uzatabilir ya da kartı iptal edebilir.

Yatırımcı profilinde izleme raporunun en hassas kalemi, başvuruda taahhüt edilen yatırım ve istihdamın gerçekleşip gerçekleşmediğidir. Bu nedenle taahhütlerin şirketin muhasebe kayıtları, SGK bildirgeleri ve yatırım harcamalarıyla belgelenebilir olması gerekir.

Kart hangi durumlarda iptal edilir?

Yönetmeliğin 22. maddesi, yabancının kendi talebi dışında kartın iptal edildiği hâlleri sayar. Bunlardan bazıları zamana bağlıdır ve özellikle yurt dışında yaşamaya devam eden yatırımcıların takvimini doğrudan etkiler:

• Kartın geçerlilik tarihinden itibaren altı ay içinde Türkiye’ye gelmemek ya da mücbir sebep olmadan iki yıldan uzun süre aralıksız yurt dışında kalmak.
• Pasaportun geçerlilik süresini uzatmamak (İçişleri veya Dışişleri Bakanlığının uygun görüşü hariç).
• En az bir yıl kesintisiz çalışmamak ya da kayıt dışı çalışmak.
• Başvurunun sahte veya yanıltıcı belgeyle yapıldığının sonradan anlaşılması.
• Geçiş süresinde istenen belgeleri zamanında sunmamak ya da izleme raporuna göre kart sahibi niteliğini kaybetmek.

İptal edilen kart geçerliliğini kaybeder ve yakınına düzenlenen kart da iptal edilir. “Bir yıl kesintisiz çalışmama” hâli, kartı yalnızca yatırım yaparak alıp Türkiye’de fiilen faaliyet göstermeyen yatırımcılar için dikkat edilmesi gereken bir noktadır.

Şirket ve işveren tarafında neler değişir?

Turkuaz Kart bir çalışma statüsüdür, şirket kuruluşunun yerine geçmez. Kart sahibi yatırımcı Türkiye’de faaliyet gösterecekse şirketin tescili, vergi kaydı, muhasebe düzeni ve bordrosu yine kendi kurallarıyla kurulur. Yabancılar için şirket kuruluşu sürecini yabancılara özel şirket kuruluşu hizmetimiz kapsamında uçtan uca yürütüyoruz.

Sosyal güvenlik tarafı da değişmez. Yönetmeliğin 23. maddesine göre Türkiye’nin taraf olduğu sosyal güvenlik sözleşmeleri saklı kalmak üzere, kart sahibi yabancılar ve onları çalıştıran işverenler yükümlülüklerini 5510 sayılı Kanun’a göre süresinde yerine getirir. Yani kart sahibi bir yönetici şirkette çalışıyorsa işe giriş bildirimi ve aylık prim bildirgeleri Türk çalışanlarla aynı kurallara tabidir.

Bu noktada bir yanlış inanışı düzeltmek isteriz. Yanlış: “Turkuaz Kart alan yatırımcının şirketiyle ilgili ayrıca bir yükümlülüğü kalmaz.” Doğru: Kart, kişinin çalışma ve ikamet statüsünü düzenler; şirketin vergi, SGK ve raporlama yükümlülükleri olduğu gibi devam eder ve geçiş süresindeki izleme raporu da büyük ölçüde bu kayıtlara dayanır.

Rakamlarla Turkuaz Kart ve nitelikli işgücü

Kart, sayıca az verilen seçici bir statüdür. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın Turkuaz Kart sayfası başvuru gruplarını ve geçiş süresi kurallarını özetlerken, Bakanlığın 13 Haziran 2026 tarihli açıklaması o güne kadar 52 nitelikli yabancı yatırımcı, şirket yöneticisi ve sporcuya kart verildiğini belirtiyor.

Genel çalışma izni tablosu ise çok daha geniştir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın 2025 çalışma izni istatistiklerine göre yıl içinde yabancılara verilen 349.961 çalışma izninin 57.363’ü lisans, yüksek lisans veya doktora mezunlarına düzenlendi; bu, toplamın yaklaşık %16,4’üne karşılık geliyor. Aynı tabloya göre doktora düzeyindeki izin sayısı 2.274’te kaldı.

Bu iki veri birlikte okunduğunda kartın neden seçici olduğu anlaşılır: Turkuaz Kart, yüksek eğitimli yabancıların da küçük bir kesimine, yatırım ve katkısı belgelenebilen profillere yöneliktir.

Başvurudan önce kontrol listesi

Danışanlarımızın en sık sorduğu soru “kartı alabilir miyim” olsa da asıl belirleyici olan dosyanın hazırlığıdır. Başvurudan önce şu noktaları gözden geçirmenizi öneririz:

• Hangi gruptan başvuracağınızı netleştirin; yatırımcı ve yönetici profili çakışıyorsa daha güçlü belgelenen grubu seçin.
• Yatırım, ihracat ve istihdam rakamlarını taahhüt olarak değil, mümkün olduğunca belgeyle sunun.
• Yurt dışı belgelerin tercüme ve apostil işlemlerini, aile üyelerininkiler dahil, en başta tamamlayın.
• Geçiş süresinin bitiş tarihinden 180 gün öncesini şimdiden takviminize işleyin.
• Türkiye’de geçireceğiniz süreyi planlayın; iki yıldan uzun aralıksız yurt dışında kalmak iptal nedenidir.

Kartı yatırım planının bir parçası olarak düşünenler için teşvik, finansal raporlama ve denetim konulu rehberlerimizi Yatırım Rehberi başlığı altında topladık.

Son güncelleme: 26.10.2026