İşten Çıkış Bildirgesi Ne Zaman Verilir? İşe Giriş ile Farkı

İşten çıkış bildirgesi, iş sözleşmesi sona eren çalışanın sigortalılığının bittiğini işverenin Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirdiği elektronik formdur. Resmi adı “sigortalı işten ayrılış bildirgesi”dir ve hizmet akdinin sona erdiği tarihten itibaren en geç on gün içinde verilir. Formda çalışanın son çalıştığı gün, o aya ait kazancı ve ayrılışın nedenini gösteren kod yer alır.

Bu yazıda bildirgenin ne zaman ve nasıl verildiğini, işe giriş bildiriminden hangi noktalarda ayrıldığını ve çıkış kodunun çalışan açısından neden önemli olduğunu anlatıyoruz. Son bölümde, bordro dosyalarında en sık karşılaştığımız beş hatayı topladık.

İşten çıkış bildirgesi nedir, kim verir?

İşten çıkış bildirgesi, 4/a kapsamında (hizmet akdiyle) çalışan bir sigortalının o işyerindeki sigortalılığını kapatan bildirimdir. Yükümlülük işverene aittir; çalışanın istifa etmesi, emekli olması ya da sözleşmesinin süresinin dolması bu yükümlülüğü değiştirmez. Bildirimi şirket yetkilisi yapabileceği gibi, işyeri adına yetkilendirilmiş bir bordro ekibi veya mali müşavir de yapabilir.

Kanundaki karşılığı 5510 sayılı Kanun’un 9. maddesidir. Madde, hizmet akdiyle çalışanların sigortalılığının “hizmet akdinin sona erdiği tarihten” itibaren bittiğini söyler ve bu durumun işveren tarafından en geç on gün içinde Kuruma bildirilmesini ister. Günlük dilde “çıkış bildirgesi”, “SGK çıkışı” ya da “işten ayrılış bildirgesi” denen işlemlerin hepsi bu bildirime işaret eder.

Bildirgenin işlevi yalnızca kayıt kapatmak değildir. Çalışanın hizmet dökümü, son ayın prim günü, işsizlik sigortasından yararlanma imkânı ve sağlık hizmetlerine erişimin ne zaman sona ereceği bu bildirimdeki bilgilere göre şekillenir. Yanlış bir tarih veya kod, sonradan hem işvereni hem çalışanı uğraştırır.

İşten ayrılış bildirgesi ne zaman verilir?

İşten ayrılış bildirgesi, hizmet akdinin sona erdiği tarihi izleyen on gün içinde verilir. SGK’nın işveren yükümlülüklerini anlatan sayfasında da bu süre aynı şekilde yer alır ve bildirimin e-Sigorta kanalıyla yapılması istenir. Yani süreyi başlatan şey fesih kararının alındığı gün değil, sözleşmenin fiilen bittiği gündür.

Bu ayrım, ihbar süresi kullandırılan fesihlerde önem kazanır. İhbar süresi çalışılarak geçiriliyorsa, sözleşme bu sürenin sonunda biter ve on günlük süre de o tarihten sonra işlemeye başlar. İhbar tazminatının hesaplanması ayrı bir konudur; burada yalnızca bildirimin hangi güne göre yapılacağını vurguluyoruz.

Sigortalılığın bitmesi her hakkın aynı gün sona erdiği anlamına gelmez. 5510 sayılı Kanun’a göre hastalık ve analık hükümleri bakımından sigortalılık, hizmet akdinin sona erdiği tarihi takip eden onuncu günden başlanarak yitirilmiş sayılır. Çalışana ayrılış sürecini anlatırken bu noktayı da paylaşmanızı öneririz.

Bildirim hangi kanaldan yapılır?

İşten ayrılış bildirimi, işe giriş bildirimiyle aynı uygulama üzerinden yapılır. SGK’nın 4a sigortalı işe giriş ve işten ayrılış bildirgesi sayfasına göre üç yöntem vardır:

• Tekil giriş: çalışanın bilgileri ekrandan tek tek girilir.
• Toplu giriş: bilgiler XML dosyasıyla yüklenir; SGK bunun için işten çıkış amaçlı bir Excel şablonu da sunar.
• Web servis: bordro yazılımı bildirimi doğrudan SGK sistemine gönderir.

Az sayıda çalışanı olan bir şirket için tekil giriş yeterlidir. Dönemsel olarak çok sayıda giriş ve çıkış yapan işyerlerinde ise toplu giriş veya web servis, el ile veri girişinden doğan hataları azaltır.

İşe giriş bildirgesi ile işten çıkış bildirgesi arasındaki fark

İşe giriş bildirgesi sigortalılığı başlatır, işten çıkış bildirgesi ise bitirir. İkisi aynı ekrandan verilse de süreleri, istisnaları ve cezaları farklıdır. 5510 sayılı Kanun’un 8. maddesi işe giriş bildirimini sigortalılık başlangıcından önce ister; SGK’nın işveren sayfası da bildirimin işe başlamadan en az bir gün önce yapılması gerektiğini belirtir.

Kanun işe giriş için bazı istisnalar tanır. İnşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde bildirim en geç çalışmaya başlatıldığı gün yapılabilir. Kuruma ilk defa işyeri bildirgesi verilecek işyerlerinde ise ilk sigortalının çalışmaya başladığı tarihten itibaren bir ay içinde işe başlayanlar için bu bir aylık sürenin sonuna kadar bildirim yapılabilir. İşyerinin SGK kaydının nasıl oluştuğunu SGK işyeri tescil yazımızda ayrıntılı anlattık.

Tablodaki tutarlar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na göre 1 Ocak 2026’dan itibaren geçerli olan 33.030 TL’lik brüt asgari ücret üzerinden hesaplandı. Kanun, işe giriş bildirgesinin verilmediği tespit edildikten sonraki bir yıl içinde aynı durum tekrarlanırsa cezayı sigortalı başına asgari ücretin beş katına çıkarır.

Tablonun gösterdiği asıl fark şudur: işe girişte geç kalmak, çıkışta geç kalmaktan on kat pahalıdır. Buna rağmen çıkış bildirimini ertelemek doğru değildir, çünkü çalışanın işsizlik ödeneği ve yeni işe girişi bu bildirime bağlıdır.

İşten çıkış bildirgesi cezası nasıl hesaplanır?

Ceza, 5510 sayılı Kanun’un 102. maddesinin (j) bendine göre hesaplanır. Bildirim süresinde yapılmazsa, Kurumun belirlediği şekle uygun yapılmazsa ya da elektronik ortamda verilmesi zorunluyken başka yolla verilirse, her bir sigortalı için asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanır. Aynı bent, bir takvim ayında bu fiillerden doğan toplam cezanın, defter ve belgelerin ibraz edilmemesi için öngörülen ceza tutarını aşamayacağını da belirtir.

Örneğin bir şirket, kurgusal olarak aynı ay içinde işten ayrılan dört çalışanın bildirimini süresinden sonra yapmış olsun. 2026 brüt asgari ücreti üzerinden ceza 4 × 3.303 TL = 13.212 TL olur. Bildirimler, gecikme bir denetimle tespit edilmeden yasal süreden sonraki 30 gün içinde kendiliğinden yapılmış ve ceza tebliğden itibaren 15 gün içinde ödenmişse, aynı ceza dörtte biri üzerinden, yani 3.303 TL olarak uygulanır.

Cezanın küçük görünmesi riski küçültmez. Toplu işten ayrılışların olduğu bir ayda, eksik bildirilen her çalışan için ceza ayrı hesaplanır. Yanlış tarihli bir çıkış, o ayın muhtasar ve prim hizmet beyannamesindeki gün ve kazanç bilgisini de etkiler; bu da ikinci bir düzeltme işini doğurur.

SGK çıkış kodları nasıl seçilir?

SGK çıkış kodları, iş sözleşmesinin neden sona erdiğini gösteren iki haneli numaralardır. Kod, bildirgenin en çok dikkat isteyen alanıdır, çünkü çalışanın işsizlik ödeneğine hak kazanıp kazanamayacağı bu koda bağlıdır ve olası bir uyuşmazlıkta kod, işverenin kendi beyanı olarak dosyada yer alır. Kodu, fesih yazısında yazan gerçek nedene göre seçmek gerekir.

SGK’nın işten ayrılış nedenleri listesinde en sık kullanılan kodlar şunlardır:

Eski bordro kayıtlarında görülen 29 numaralı kod, SGK’nın güncel listesinde yer almaz. İşçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle yapılan fesihler artık İş Kanunu’nun 25/II maddesindeki ilgili bende karşılık gelen 42 ile 50 arasındaki kodlarla bildirilir. Bu değişiklik, fesih nedeninin genel bir başlık yerine somut bentle gösterilmesini sağlar.

Listede 19 (mevsim bitimi), 20 (kampanya bitimi) ve 30 (vize süresinin bitimi) kodları da vardır. SGK’nın açıklamasına göre bu kodlar iş akdinin askıya alındığı durumlar içindir; çalışan tekrar işe başlatılmayacaksa 04 numaralı kod kullanılır.

İşsizlik ödeneği için işten ayrılma bildirgesi neden önemli?

İşten ayrılma bildirgesi, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun 48. maddesinde düzenlenen ve çalışanın işsizlik ödeneği başvurusunun dayanağı olan belgedir. Kanuna göre işveren, sözleşmesi 51. maddede sayılan hallerden biriyle sona eren sigortalı için üç nüsha bildirge düzenler. Bir nüshayı 15 gün içinde Türkiye İş Kurumu’na gönderir, birini çalışana verir, birini de işyerinde saklar.

Çalışanın da bir süresi vardır. Aynı maddeye göre işsiz kalan sigortalı, hizmet akdinin feshedildiği tarihi izleyen günden itibaren otuz gün içinde Kuruma başvurmalıdır; mücbir sebep dışında gecikilen süre ödenek süresinden düşülür. Bu nedenle bildirimi geciktirmek, çalışanın başvurusunu da geciktirebilir.

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’na göre günlük işsizlik ödeneği, sigortalının son dört aylık prime esas kazancına göre hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının %40’ıdır ve brüt asgari ücretin %80’ini geçemez. Ödenek süresi, son 120 gün kesintisiz çalışmış olmak şartıyla son üç yılda bildirilen prim gününe göre belirlenir: 600 gün için 180 gün, 900 gün için 240 gün, 1080 gün için 300 gün.

Kanunun 51. maddesi, ödeneğe hak kazandıran fesih hallerini tek tek sayar. Çalışanın haklı bir neden göstermeden istifa etmesi ve işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle yaptığı fesih bu haller arasında yer almaz. Yanlış seçilen bir kod bu yüzden çalışanı hakkı olan ödenekten mahrum bırakabilir ya da hakkı olmayan bir ödemeye kapı açabilir.

İşten çıkış bildirgesinde 5 sık hata

Bordro dosyalarını devraldığımızda çıkış bildirimleriyle ilgili sorunların çoğunun aynı beş noktada toplandığını görüyoruz:

1. Süreyi yanlış günden saymak. On gün, fesih kararının alındığı veya bildirildiği günden değil, sözleşmenin sona erdiği günden sonra işlemeye başlar. İhbar süresi çalıştırılıyorsa çıkış tarihi bu sürenin son günüdür.
2. Fesih yazısıyla uyuşmayan kod seçmek. İstifa dilekçesi olan bir çalışanı 04 koduyla, işverence feshedilen bir çalışanı 03 koduyla bildirmek, uyuşmazlık halinde işverenin kendi belgeleriyle çelişmesine yol açar.
3. Askıya alma kodlarını kalıcı çıkışta kullanmak. 19, 20 ve 30 numaralı kodlar geri dönüş beklenen durumlar içindir. Çalışan bir daha işe başlatılmayacaksa SGK listesindeki açıklamaya uygun olarak 04 kodu seçilir.
4. Şirket içi nakli çıkış ve yeni giriş gibi yapmak. Aynı işverenin başka işyerine geçen çalışan için 16 numaralı nakil kodu vardır. Çıkış ve giriş olarak yapılan işlem, hizmet sürekliliğine bağlı hesaplarda karışıklık yaratabilir.
5. Aylık beyanla uyumu kontrol etmemek. Çıkış tarihi, o ayın prim günü ve kazancıyla birlikte muhtasar ve prim hizmet beyannamesi üzerinden de bildirilir. İki bildirimdeki tarih ve gün sayısı birbirini tutmalıdır.

Bu hataların hiçbiri karmaşık bir mevzuat sorusundan doğmaz. Çoğu, çıkış işleminin ay sonu yoğunluğunda aceleyle yapılmasından kaynaklanır. Çıkışı fesih yazısı, son bordro ve aylık beyanla birlikte tek dosyada ele almak bu riskleri büyük ölçüde azaltır.

İşten çıkış bildirgesi öncesi kontrol listesi

Bir çalışanın ayrılışı kesinleştiğinde, bildirimi göndermeden önce şu belgeleri yan yana koymanızı öneririz:

• Fesih bildirimi veya istifa dilekçesi ve tarihleri
• İhbar süresinin kullandırılıp kullandırılmadığını gösteren yazışma
• Son ayın puantajı, ücret ve ek ödemeleri gösteren bordro
• Çalışana verilecek işten ayrılma bildirgesi nüshası
• Yabancı uyruklu bir çalışan söz konusuysa çalışma izni bilgileri

Bu kontrol, hem SGK bildirimini hem de çalışanla yapılacak son hesaplaşmayı aynı bilgiye dayandırır. Diğer bordro ve beyan yükümlülükleri için vergi mevzuatı kategorimizdeki rehberlere göz atabilirsiniz.

Kaynaklar: SGK: İşverenin yükümlülükleri · 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu · 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu · Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: 2026 asgari ücreti

Son güncelleme: 17.10.2026