E-TUYS Nedir, Teşvik Belgesi Sorgulama Nasıl Yapılır?

E-TUYS nedir sorusunun kısa cevabı: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın yatırım teşvik belgesi işlemlerini ve yabancı sermayeli şirketlerin bildirimlerini elektronik ortamda yürüttüğü sistemdir. Mevzuattaki tanımıyla E-TUYS (Elektronik Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Bilgi Sistemi), Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü tarafından yönetilen web tabanlı bir uygulamadır. Şirketiniz bu sisteme ancak yetkilendirdiği bir kullanıcı ve o kullanıcının nitelikli e-imzası üzerinden erişir.

Bu yazıda sistemin hangi işlere hizmet ettiğini, giriş ekranında sizi neyin beklediğini, kullanıcı yetkisinin nasıl yönetildiğini ve belgenizin durumunu nasıl takip edeceğinizi anlatıyoruz. Başvuru dosyasının içeriğine ve destek unsurlarına ise yalnızca gerektiği kadar değiniyoruz.

E-TUYS nedir, hangi işler bu sistemden yürür?

E-TUYS, iki ayrı mevzuat alanının ortak kapısıdır. Bir yanda 9903 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar’a bağlı teşvik belgesi işlemleri, diğer yanda 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu kapsamındaki şirketlerin Bakanlığa bildirimleri vardır. Sistemin adındaki “TU” teşvik uygulamasını, “YS” yabancı sermayeyi anlatır.

Teşvik tarafında 21 Haziran 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2025/1 sayılı Uygulama Tebliği, kâğıt başvuruya yer bırakmaz. Tebliğ’in 6. maddesi, belgeyle ilgili her işlemin kullanıcılar tarafından E-TUYS aracılığıyla yapılacağını söyler. Aynı Tebliğ, işlemlerin nasıl yapılacağını Bakanlık internet sitesindeki kullanım kılavuzuna bırakır; ekran adımlarında esas alınacak metin bu kılavuzdur.

Teşvik belgesi tarafındaki işlemler

Yatırımcı açısından E-TUYS, belgenin bütün ömrünü kapsayan bir dosya gibi çalışır. Aşağıdaki tablo, hangi işlemin sistemde yapıldığını ve dayanağını gösterir.

Tebliğ bir kolaylık da getirir: e-imzayla yüklenen evrakın aslını ayrıca Bakanlığa götürmeniz istenmez. Ayrıca E-TUYS’ta kayıtlı teşvik belgesi, Bakanlık tarafından ilgili kurum ve kuruluşlarla elektronik ortamda paylaşılabilir. Bu hüküm, gümrük veya vergi dairesi işlemlerinde belgenin sistem kaydının belirleyici olduğunu gösterir.

Yabancı sermaye bildirimleri

E-TUYS’u yalnızca teşvik sistemi sanan yabancı ortaklı şirketler bir yükümlülüğü gözden kaçırabilir. 4875 sayılı Kanun’a göre doğrudan yabancı yatırım; yeni şirket kurmayı, şube açmayı, borsa dışında hisse edinmeyi veya borsadan en az %10 hisse ya da aynı oranda oy hakkı edinerek mevcut bir şirkete ortak olmayı kapsar. Bu kapsama giren şirket ve şubeler, Bakanlığa bilgi vermeyi de E-TUYS üzerinden yapar.

Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu Uygulama Yönetmeliği’nin 5. maddesi bu bildirimlerin takvimini çizer:

• Kullanıcı yetkilendirildikten sonra en geç 1 ay içinde “Yatırımcı”, “Ortak Listesi” ve varsa “Bağlı İştirakleri” alanları doldurulur.
• Faaliyet bilgi formu her yıl en geç Mayıs ayı sonuna kadar kaydedilir.
• Sermaye artışı, azalışı ya da hisse devrinden sonra ortaklar listesi en geç 1 ay içinde güncellenir.
• Sermaye artışı veya hisse devrine ilişkin ödeme varsa sermaye bilgi formu ödemeyi izleyen 1 ay içinde doldurulur.
• Tamamen yerli sermayeli bir şirkete yabancı ortak girerse şirket kapsama girer ve aynı bilgileri hisse devrinden sonraki 1 ay içinde sisteme işler.

Şube ve irtibat yapılarında bu bildirimlerin nasıl göründüğünü irtibat ofisi rehberimizde ayrıca ele aldık; burada önemli olan, aynı kullanıcı hesabının hem teşvik hem yabancı sermaye işleri için kullanılmasıdır.

E-TUYS giriş ekranında sizi ne bekliyor?

E-TUYS giriş adresi etuys.sanayi.gov.tr olup sayfa, Bakanlığın e-belge giriş ekranına yönlenir. Ekranda “E-TUYS E-Devlet Girişi” seçeneği bulunur ve bu seçenek Bakanlığın tek oturum açma servisine geçer. Ancak giriş yapabilmeniz, şirket adına işlem yapabileceğiniz anlamına gelmez.

E-TUYS e-Devlet girişi ile yetkili kullanıcı farkı

E-TUYS e-Devlet bağlantısı kimliğinizi doğrular; şirket dosyasına erişimi ise yetkilendirme belirler. 2018 tarihli Yetkilendirme Tebliği, kullanıcıyı “yatırımcıdan istenecek bilgileri E-TUYS aracılığıyla yatırımcı adına Genel Müdürlüğe bildirmek üzere yetkilendirilmiş kişi” olarak tanımlar. Yani şirket kayıtlarını görmek ve işlem göndermek için önce şirketin sizi kullanıcı olarak tanıtmış olması gerekir.

Belge yükleme ve onay adımları ise nitelikli elektronik sertifikayla (5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’ndaki şartları taşıyan e-imza) yapılır. Başka bir amaçla alınmış ve süresi devam eden e-imza da kullanılabilir. Danışanlarımızın en sık sorduğu soru şu: “e-Devlet şifremle girdim, neden şirketimi göremiyorum?” Cevap neredeyse her zaman aynıdır: yetkilendirme başvurusu henüz onaylanmamıştır ya da kullanıcının süresi dolmuştur.

Teşvik belgesi başvurusu için 5 adımda E-TUYS hazırlığı

Başvuru dosyasının içeriğini, istenen belgeleri ve değerlendirme sürecini yatırım teşvik belgesi nasıl alınır rehberimizde ayrıntılı anlattık. Burada yalnızca sisteme hazır hâle gelmek için gereken teknik sırayı veriyoruz:

1. KEP hesabı ve e-imza: Şirket bir kayıtlı elektronik posta (KEP) hesabı, işlem yapacak her kişi de nitelikli e-imza temin eder. 2020 değişikliğinden bu yana yetkilendirme yazışmaları KEP üzerinden yürür.
2. Yetkilendirme dosyası: Müracaat dilekçesi, imza sirküleri veya noter onaylı örneği, her kullanıcı için noterde düzenlenen Türkçe taahhütname ve kullanıcı yetkilendirme formu Genel Müdürlüğün KEP adresine gönderilir.
3. Onay bildirimi: Genel Müdürlük belgeleri kontrol eder ve sonucu kullanıcının beyan ettiği e-posta adresine bildirir.
4. Yatırımcı ve ortak bilgileri: Onaydan sonra en geç 1 ay içinde sistemdeki “Yatırımcı” ve “Ortak Listesi” alanları doldurulur.
5. İlk işlem: Bu adımlar tamamlandığında kullanıcı teşvik belgesi müracaatını veya yabancı sermaye bildirimini sistem üzerinden başlatabilir.

Yurt dışında imzalanan taahhütnamede konsolosluk onayı ya da apostil şerhi gerekir. Kamu kurum ve kuruluşları için ise taahhütnamenin noterde düzenlenmesi şartı aranmaz.

Kullanıcı yetkisi nasıl yönetilir?

Yetkilendirme bir kez yapılıp unutulacak bir iş değildir. Yetkilendirme Tebliği, kullanıcı hesabının yaşamı boyunca karşılaşabileceğiniz durumları ayrı ayrı düzenler. Sahada sık gördüğümüz sorunların çoğu da başvuru günü değil, yıllar sonra bu maddelerin gözden kaçmasıyla ortaya çıkar.

İki noktanın altını çiziyoruz. Birincisi, yetki süresi bitince uzatma onaylanana kadar kullanıcı işlem yapamaz; tamamlama vizesi veya makine kaydı gibi süreli işlemler bu boşluğa denk gelirse hak kaybı riski doğar. İkincisi, Genel Müdürlük ulaşmayan e-posta bildirimlerinden sorumlu tutulmaz. Kullanıcı e-posta adresinin şirket içinde gerçekten okunan bir adres olması bu yüzden önemlidir.

Yatırım teşvik belgesi sorgulama nasıl yapılır?

Yatırım teşvik belgesi sorgulama, belge sahibi şirketin yetkili kullanıcısı tarafından E-TUYS içinden yapılır. Kullanıcı sisteme girdiğinde şirket adına kayıtlı belgeleri, müracaatların durumunu, makine listelerini ve yapılan harcama kayıtlarını görür. Ekran adımları zaman zaman değiştiği için güncel menü yolunu Bakanlığın kullanım kılavuzundan kontrol etmenizi öneririz.

Teşvik belgesi sorgulama talebi çoğu zaman şirket dışından gelir: makine satıcısı, gümrük müşaviri, banka ya da yeni bir ortak belgenin geçerliliğini öğrenmek ister. Mevzuat bu kişilere sizin dosyanıza erişim tanımaz. Belgenin onaylı çıktısını ve ilgili makine listesini siz paylaşırsınız; resmi kurumlar ise Tebliğ’deki paylaşım hükmü çerçevesinde kaydı Bakanlıktan elektronik olarak alabilir.

Düzenli sorgulamada nelere bakmalısınız?

Belge durumunu yalnızca bir sorun çıktığında değil, belirli aralıklarla kontrol etmek gerekir. Akal CPA olarak teşvik dosyalarında şu kalemleri takvime bağlıyoruz:

• Yatırım süresinin ve varsa ek sürenin bitiş tarihi, çünkü tamamlama vizesi için 3 aylık süre bu tarihten işler.
• Makine listesindeki kalan miktar, çünkü her yeni alım için sistemde önceden işlem başlatılması gerekir.
• Bekleyen revize veya değişiklik talebinin durumu ve Bakanlığın eksik bildirimi gönderip göndermediği.
• Kullanıcı taahhütnamelerinin geçerlilik süresi.
• Yabancı ortaklı şirketlerde Mayıs sonu faaliyet bilgi formu ve sermaye hareketlerinden sonraki 1 aylık bildirim süresi.

Bu kontrolleri muhasebe kayıtlarıyla birlikte yapmak, belgedeki değerlerle defterdeki tutarların ayrışmasını erken fark etmenizi sağlar. Destek unsurlarının hangi tutarlara uygulandığını ise yatırım teşvikleri yazımızda bulabilirsiniz.

E-TUYS kullanımında sık görülen hatalar

E-TUYS teknik açıdan karmaşık bir sistem değildir. Hataların çoğu, sistemi kimin ve hangi takvimle kullanacağının şirket içinde netleşmemesinden doğar:

• Şirketten ayrılan çalışanın yetkisini iptal ettirmemek ve hesabın eski çalışanda kalması.
• Tek bir kullanıcıya bağlı kalmak; o kişi izindeyken süreli bir işlemin kaçması.
• Unvan veya adres değişikliğini ticaret sicilinde yapıp E-TUYS’ta güncellememek.
• Vergi numarası değiştiğinde yeniden yetkilendirmenin gerektiğini bilmemek.
• Yabancı sermaye formlarını teşvik işlemiyle ilgisiz sanıp Mayıs sonunu kaçırmak.
• Yüklenen belgelerin şirket arşivinde saklanmaması; 10 yıllık sorumluluk Bakanlıkta değil, yatırımcıdadır.

Bu listedeki her madde birkaç dakikalık bir kontrolle önlenebilir. Zor olan, kontrolün yıllarca aynı disiplinle sürmesidir.

E-TUYS işlemlerinde Akal CPA nasıl destek olur?

E-TUYS nedir sorusunu cevaplamak kolaydır; zor olan, sistemi yatırımın ilk gününden tamamlama vizesine kadar hatasız kullanmaktır. Uzman kadromuz yetkilendirme dosyasını hazırlar, kullanıcı sürelerini ve bildirim tarihlerini izler, teşvik belgesi kayıtlarını muhasebe kayıtlarıyla eşleştirir. Bu süreç için yatırım teşvik belgesi danışmanlığı hizmetimizi inceleyebilir, diğer rehberlere Yatırım Rehberi kategorimizden ulaşabilirsiniz.